سازمان غذا و دارو از فرآوری محصولات کشاورزی برای ارتقای ایمنی و سلامت حمایت میکند
صنایع غذایی: تشریح ابعاد مختلف صنعت غذا و تأکید بر نقش حیاتی این صنعت در تأمین غذای ایمن و سالم برای جامعه پرداخت و همچنین از سیاستگذاریهای جدید برای ارتقاء سلامت غذایی و حرکت به سوی فرآوری محصولات کشاورزی به جای خامفروشی خبر داد.
به گزارش خبرنگار صنایع غذایی، یوسف صادقیان، مشاور فنی و سیاستگذاری ادارهکل امور فرآوردههای غذایی و آشامیدنی سازمان غذا و دارو، در مراسم دید و بازدید نوروزی اعضای سندیکای صنایع کنسرو ایران که با حضور فعالان صنعت، مدیران سازمان شیلات ایران و با همراهی شرکت گلبرگ غذایی کوروش برگزار شد، به تشریح ابعاد گوناگون صنعت غذا و وظایف حاکمیتی سازمان غذا و دارو پرداخت.
وی با اشاره به نقش صنعت غذا در حفظ و ارتقاء ارزش غذایی مواد غذایی، اظهار کرد: آنچه ما در سازمان غذا و دارو با آن مواجه هستیم، صنعتی است که نه به معنای مصنوعی کردن غذا، بلکه به معنای نگهداری از ارزشهای غذایی، افزایش کیفیت، کاهش ضایعات و فراهمسازی غذای ایمن و مطمئن در شرایط بحران است. صنعت غذا، صنعتی برای ارتقاء و تمرکز بر کیفیت و ارزش تغذیهای است.
صادقیان در ادامه گفت: در شرایط بحرانی، از جمله جنگ یا بلایای طبیعی، غذاهای کنسروی به دلیل امکان نگهداری بالا، قابلیت جابهجایی آسان و اعتماد به سلامت آنها، نقش مهمی در تأمین تغذیه مردم ایفا میکنند. این موضوع در دوران دفاع مقدس نیز بهوضوح مشاهده شد، جایی که صنایع غذایی کشور پشتیبان جبههها بودند و بهواسطه سهولت جابهجایی و ماندگاری محصولات، نقشی کلیدی ایفا کردند.
وی با بیان اینکه سه واژه «ایمنی غذا»، «کیفیت غذا» و «سلامت غذا» در گفتمان عمومی و حتی تخصصی گاه بهاشتباه بهجای یکدیگر استفاده میشوند، تأکید کرد: سازمان غذا و دارو مسئول نظارت بر ایمنی زیستی و سلامت غذا است، نه کیفیت. ایمنی غذا به معنای نبود آلایندهها یا وجود آنها در محدوده مجاز است؛ در حالیکه سلامت غذا به تأثیرات مواد غذایی بر سلامت فرد و جامعه مربوط میشود. کیفیت غذا نیز مفهومی است که در رابطه مستقیم بین تولیدکننده و مصرفکننده شکل میگیرد.
وی ادامه داد: دو غذای ایمن ممکن است هر دو فاقد آلودگی باشند، اما یکی از آنها از نظر ارزش تغذیهای و اثرگذاری بر سلامت بدن، بر دیگری برتری داشته باشد. برای مثال، مصرف ماهی بهدلیل ترکیبات ریزمغذی موجود در آن، نسبت به برخی گوشتهای دیگر از مزایای بیشتری برخوردار است و به همین دلیل مورد حمایت بیشتری قرار میگیرد.
صادقیان با تأکید بر اینکه در سیاستگذاریهای سازمان، هرگونه وضع عوارض یا اعطای معافیت برای محصولات غذایی صرفاً ناظر بر بعد سلامت غذاست، اظهار داشت:
غذای ناایمن تحت هیچ شرایطی نباید وارد بازار شود؛ بنابراین، موضوعاتی مانند عوارض یا معافیتها، صرفاً بر مبنای ارتقاء سطح سلامت جامعه تدوین میشود، نه ایمنی. ایمنی، خط قرمز غیرقابل اغماض است.
وی از تولیدکنندگان خواست تا با شناخت دقیق مفاهیم ایمنی، کیفیت و سلامت، در راستای تأمین غذای سالم و ایمن برای جامعه گام بردارند و افزود: امید است با مشارکت نزدیک صنایع غذایی، سندیکاها و نهادهای نظارتی، گامهایی مؤثر در جهت تأمین امنیت غذایی کشور و ارتقاء سلامت جامعه برداشته شود.
مشاور فنی و سیاستگذاری ادارهکل فرآوردهای غذایی و آشامیدنی سازمان غذا و دارو، در ادامه سخنان خود در مراسم دید و بازدید نوروزی سندیکای صنایع کنسرو ایران، با اشاره به مبنای علمی و فیزیولوژیک سیاستگذاریهای تغذیهای کشور اظهار کرد: در نهایت، مفهوم سلامت غذا در سیاستگذاریهای کلان ما، ناظر بر وضعیت کلی سلامت جامعه است که در مطالعات فیزیولوژیک، تأثیر بسزایی بر بروز و شیوع بیماریها دارد. بر این اساس، تعیین عوارض یا اعطای معافیتها به کالاهای مختلف، در راستای هدایت مصرفکننده به سمت انتخابهای تغذیهای سالمتر صورت میگیرد تا بتوانیم وضعیت سلامت عمومی را در کشور مدیریت کنیم.
وی افزود: بسیاری از تولیدکنندگان از ما میپرسند، چرا محصول آنها مشمول معافیت نمیشود؟ باید تأکید کنم که معافیت، مربوط به جنبه سلامت غذاست؛ اما اگر بحث ایمنی مطرح باشد، محصول الزاماً باید از نظر ایمنی در وضعیت مطلوبی قرار داشته باشد. ایمنی غذا یک الزام پایه است، نه امتیاز.
صادقیان با اشاره به مفهوم گسترده امنیت غذایی بیان کرد: امنیت غذایی مفهومی فراتر از صرفاً دسترسی فیزیکی یا اقتصادی به غذاست. ما امنیت غذایی را بهعنوان حقی همگانی تعریف میکنیم که باید برای تمام افراد جامعه تأمین شود. امروز، برخورداری از غذا بر اساس مصوبات سازمان ملل متحد، یکی از حقوق بنیادین بشر محسوب میشود. به همین دلیل، سازمان غذا و دارو نهتنها از طریق نظارت داخلی، بلکه از طریق ارجاع دادهها و گزارشها به نهادهای ذیربط بینالمللی، وضعیت دسترسی به غذا و امنیت غذایی را پیگیری و گزارش میکند.
او با بیان اینکه امنیت غذایی بدون دو مؤلفه کلیدی «ایمنی» و «سلامت» ارزشی نخواهد داشت، تصریح کرد: هیچگاه نمیتوان کالایی را غذامحور یا تغذیهای قلمداد کرد، مگر آنکه هم از ایمنی کامل برخوردار باشد و هم از نظر سلامت، در راستای حفظ و ارتقاء سلامت عمومی عمل کند. اگر غذایی ایمن باشد اما سلامتمحور نباشد، در ادبیات علمی و تخصصی امروز، دیگر به عنوان غذای واقعی و مورد قبول مطرح نمیشود.
صادقیان ابراز امیدواری کرد که با توجه به شرایط جدید و ظرفیتهای بهوجود آمده، نقشآفرینی این بخش در تحقق «غذای سالم برای همه» بیش از گذشته تقویت شود.
وی در ادامه اظهارات خود با ارائه آماری قابل تأمل گفت: حدود ۲۰۰ بیماری، مستقیم یا غیرمستقیم، با غذا مرتبط هستند؛ از بیماریهای ساده گرفته تا سرطان. برابر با آنچه در مطالعات جهانی آمده، بهطور میانگین سالانه یک میلیون و۶۰۰ هزار نفر به بیماریهایی ناشی از مصرف غذای ناسالم مبتلا میشوند. این موضوع بهخوبی نشان میدهد که ناایمنی غذا چه بار سنگینی هم از نظر اقتصادی و هم از منظر اطمینان و سلامت عمومی جامعه ایجاد میکند.
وی در ادامه افزود: هزینه اقتصادی این بیماریها در کشورهای با درآمد متوسط و کم، که ایران نیز جزو آنها بهشمار میرود، رقمی بالغ بر ۱۱۰ میلیارد دلار برآورد میشود. یعنی تنها پیامد یک رژیم غذایی ناسالم، میتواند چنین بار مالیای بر نظام سلامت تحمیل کند.
صادقیان با اشاره به خامفروشی گسترده محصولات کشاورزی در کشور، خواستار حرکت نظام تولید به سمت فرآوری در صنعت غذا شد و تأکید کرد: امیدواریم مصرف ماده غذایی در ایران از شکل خامفروشی فاصله بگیرد و به سمت فرآوری در صنعت غذا حرکت کند. در این صورت، تراز ایمنی و سلامت غذایی نیز به طور قطع افزایش پیدا خواهد کرد.
این کارشناس همچنین به بحث مالیات بر ارزش افزوده در حوزه محصولات غذایی اشاره کرد و گفت: طبق آمار ارائه شده ، اگر بخواهیم یک تصویر ذهنی ساده از آن ارائه کنیم، میتوان گفت که قبلاً حدود ۱۰ درصد تولید، با معافیت، عملاً بهصورت رایگان عرضه میشد. در دوره قبل، معافیت فقط برای کنسرو ماهی تون در نظر گرفته شده بود، اما این بار دامنه معافیتها گسترش یافته و کل کنسرو و آبزیان را در بر گرفته است. این اقدام میتواند گامی مؤثر در راستای تحقق یکی از ارکان امنیت غذایی، یعنی دسترسی اقتصادی مصرفکننده به غذای سالم باشد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود ضمن اشاره به دغدغههای کارشناسان حوزه سلامت غذا گفت: مهندس بختیاری هم اشارههایی داشتند؛ اجازه دهید من هم نکتهای را عرض کنم. این سالها، فشار کاری و استرس در این حوزه بالا بوده است. معمولاً هم کسی که بیشتر کار میکند، بیشتر در معرض چالش است. اگر کسی زیاد رانندگی کند، طبیعیست که بیشتر دچار حاشیه یا حادثه میشود. اما اگر کاری نکنید، همه خواهند گفت: چرا کاری انجام نمیشود؟ این نشان میدهد همکاران من در سازمان غذا و دارو نسبت به وضعیت نظام غذایی کشور دغدغهمند هستند و خود را در برابر آن مسئول میدانند.
او تأکید کرد: ما خود را مکلف میدانیم که از کل زنجیره ارزش غذا، از نهادهای کشاورزی و دامداری گرفته تا سطح سلول مصرفکننده، حمایت کنیم. این تنها یک وظیفه اداری نیست، بلکه تعهدی ملی است. هرچند پنجره ارتباطی شما با این حوزه سازمان غذا و داروست، اما این سازمان در تعامل کامل با سایر بخشهای وزارت بهداشت، از جمله دفاتر مرتبط با بیماریهای واگیر و غیرواگیر، تلاش میکند تا سلامت جامعه را با محوریت غذا به عنوان یک ابزار کلیدی مدیریت کند.
صادقیان، با اشاره به تغییرات مدیریتی در سازمان غذا و دارو اظهار داشت: امروز با حضور مهندس بختیاری در ریاست سازمان غذا و دارو، این حمایتها دوچندان خواهد شد. ایشان به دلیل سابقه فعالیت در صنعت، آشنایی کامل با مسائل، آمار و درصدهای مرتبط دارند و قطعاً از این اقدامات حمایت کامل خواهند کرد.
وی به توضیح اقدامات جدید و تحولات سازمان غذا و دارو در بخش صنعت غذا پرداخت و گفت: تلاشها در سازمان غذا و دارو برای دیجیتالی کردن فرآیند صدور پروانههای ساخت در حال انجام است. نخستین پروانه ساخت بر اساس گروههای کالایی صادر خواهد شد و بعد از آن صدور سایر پروانهها به عنوان پروانههای گسترده انجام میشود. پس از دریافت اولین پروانه ساخت، مسئول فنی دیگر نیازی به مراجعه حضوری به سازمان نخواهد داشت و میتواند تغییرات مرتبط با طعم، وزن و سایر ویژگیها را به راحتی انجام داده و پروانه ساخت جدید را ظرف یک ساعت دریافت کند. این فرآیند به دلیل حذف مراحل اضافی و تسهیل فرآیندهای تولید، سرعت بیشتری به صنعت خواهد داد.
وی در ادامه به اهمیت برچسبگذاری دیجیتال در صنعت غذا اشاره کرد و افزود: سازمان غذا و دارو در سال جاری اقدام به راهاندازی برچسبگذاری دیجیتال خواهد کرد. این اقدام با هدف فراهم کردن اطلاعات دقیقتر و شفافتر برای مصرفکنندگان است. از طریق برچسبهای دیجیتال، مصرفکنندگان میتوانند اطلاعات بیشتری درباره محصولاتی که مصرف میکنند بهدست آورند. برای مثال، با استفاده از QR کد، مصرفکنندگان میتوانند با اسکن کد، تفاوتهای میان محصولات مختلف را مشاهده کنند و اطلاعات دقیقتری در اختیار داشته باشند.
صادقیان امین تأکید کرد: تمامی دستورالعملها و مقررات در کارگروههایی با حضور نمایندگان صنعت و تشکلها تنظیم میشود و تمامی این تصمیمات به صورت جمعی گرفته میشود. هرچند که برخی از نظرات ممکن است پذیرفته نشود، اما در مجموع، تعامل بین بخش خصوصی و تشکلها در این فرآیندها بسیار موثر است.
این کارشناس سازمان غذا و دارو در ادامه از اهمیت همکاری میان تمامی ارگانها برای ارتقاء سلامت جامعه سخن گفت و افزود: ما در سازمان غذا و دارو خود را مکلف میدانیم که از کل زنجیره ارزش غذا، از نهادهای کشاورزی و دامداری تا سطح مصرفکننده، حمایت کنیم. همچنین در تلاش هستیم تا از طریق همکاری با دیگر بخشهای وزارت بهداشت، مدیریت سلامت جامعه را در زمینه بیماریهای غیرواگیر و واگیر بهبود بخشیم.
