صنایع غذایی: مدیر عامل آرد جوانه شوشتر گفت : در حالی که صنعت آرد کشور یکی از مهمترین حلقههای امنیت غذایی و پدافند غیرعامل محسوب میشود، تداوم سیاستهای فعلی، افزایش هزینههای تولید و محدودیتهای زیرساختی، حاشیه سود کارخانههای آرد را به شدت کاهش داده است.
سید مرتضی سنادیزاده در گفتوگو با «اقتصاد سبز» ضمن تشریح مهمترین مشکلات این صنعت، از کاهش تقاضای سبوس، قطعی برق، رشد هزینه کیسههای آرد و محدودیتهای بانکی بهعنوان مهمترین چالشهای فعلی نام برد.
افت تقاضای سبوس؛ کاهش یکی از منابع جبران هزینه آسیابانی
وی با اشاره به اصلاح و افزایش قیمت سبوس اظهار کرد: با وجود آزادسازی نسبی و افزایش نرخ سبوس، حجم فروش آن کاهش یافته است. به گفته وی، در حال حاضر مصرفکنندگان واقعی سبوس مشخص شدهاند و از سوی دیگر، در مناطق گرمسیری کشور به دلیل افزایش دما و ورود کاه و کلش گندم به بازار، تقاضا برای سبوس افت کرده است.
این فعال صنعت آرد افزود: فروش سبوس همواره بخشی از هزینههای آسیابانی را جبران میکرد، اما اکنون کاهش تقاضا در کنار رشد چندبرابری هزینههای تولید ناشی از تورم، فشار مضاعفی بر کارخانههای آرد وارد کرده است.
وی معتقد است : سبوس در ساختار اقتصادی کارخانههای آرد، تنها یک محصول جانبی نیست، بلکه یکی از منابع اصلی متعادلسازی هزینهها به شمار میرود. کاهش فروش این محصول میتواند مستقیماً سودآوری واحدهای آسیابانی را تحت تأثیر قرار دهد.
آزادسازی فروش سبوس؛ سیاستی که هنوز نتیجه آن مشخص نیست
مدیرعامل آرد جوانه شوشتر درباره امکان سودآور بودن فروش آزاد سبوس برای صنعت آرد تصریح کرد: برای ارزیابی دقیق این موضوع حداقل به یک بازه سهماهه نیاز است تا مشخص شود تراز مالی آن مثبت خواهد بود یا خیر.
به گفته وی، سیاستگذاریها در صنعت آرد همچنان بدون تغییر باقی مانده و این صنعت عملاً در شرایطی رو به افول قرار دارد؛ با این حال کارخانههای آرد در شرایط حساس کشور، از جمله بحرانها و جنگهای اخیر، وظیفه تأمین آرد مورد نیاز نانواییها را بدون وقفه انجام دادهاند سیاستهای دستوری و قیمتگذاری دولتی، انعطاف اقتصادی کارخانههای آرد را محدود کرده و امکان سرمایهگذاری برای نوسازی تجهیزات و افزایش بهرهوری را کاهش داده است.
قطعی برق؛ تهدیدی برای امنیت تولید آرد
سنادیزاده تأکید کرد :کارخانههای آرد از برنامه خاموشیهای پیک مصرف برق مستثنی نیستند و این مسئله آسیبهای فراوانی به خطوط تولید وارد میکند.
وی هشدار داد: تداوم قطعی برق نهتنها روند استحصال آرد را مختل میکند، بلکه میتواند به تجهیزات و خطوط تولید نیز آسیب جدی وارد کندو ضروری است دولت برای تأمین پایدار انرژی این واحدها، سازوکار ویژهای تعریف کند؛ بهخصوص در فصل تابستان که همزمان با اوج مصرف برق و افزایش نیاز بازار به آرد است.
سهمیه گندم نوع ۳؛ فرصتی که محدود مانده است
مدیرعامل آرد جوانه شوشتر همچنین به کمبود تخصیص سهمیه گندم نوع ۳ اشاره کرد و گفت: تولید این نوع آرد میتواند حاشیه سود مناسبی برای کارخانهها ایجاد کند، اما همواره سهمیه آن محدود بوده است.
گندم نوع ۳ که عمدتاً برای تولید آردهای صنف و صنعت استفاده میشود، یکی از معدود بخشهایی است که امکان سودآوری بیشتری برای کارخانهها فراهم میکند. با این حال محدودیت در تخصیص سهمیه باعث شده بسیاری از واحدها نتوانند از ظرفیت اقتصادی آن بهرهمند شوند.
افزایش قیمت کیسه؛ هزینهای که دیده نمیشود
سنادیزاده در بخش دیگری از سخنان خود، افزایش قیمت کیسههای آرد را یکی از مشکلات جدی صنعت دانست و اظهار کرد: بارها به مسئولان پیشنهاد شده هزینه کیسه در قالب یارانه یا آنالیز قیمت نان دیده شود تا این هزینه از مصرفکننده نهایی دریافت شود.
وی افزود: با توجه به حجم بالای مصرف کیسه در کارخانههای آرد، افزایش قیمت آن زیان قابلتوجهی به واحدهای تولیدی وارد کرده است؛ در حالی که بسیاری از هزینههای جانبی تولید آرد طی سالهای اخیر رشد چشمگیری داشته، تاخیر در نرخگذاری دستوری آرد و نان امکان انتقال این هزینهها به بازار را از بین برده است.
انحصار بانکی؛ ریسک جدید صنایع آرد
یکی دیگر از چالشهای مطرحشده، وابستگی عملیات بانکی صنعت آرد به بانک سپه بود. مدیرعامل آرد جوانه شوشتر گفت: در جریان جنگ ۱۲ روزه و همچنین جنگ رمضان، اختلالها و وقفههایی در خدمات بانکی ایجاد شد که مشکلات متعددی برای کارخانهها به وجود آورد.
وی تأکید کرد: بهتر است مسئولان برای جلوگیری از تکرار این مشکلات، مسیرها و بانکهای جایگزین را برای صنایع آرد تعریف کنند.
این موضوع بار دیگر ضرورت تنوعبخشی به زیرساختهای مالی و بانکی صنایع استراتژیک کشور را برجسته میکند؛ زیرا هرگونه اختلال در فرآیند تأمین مالی و تراکنشها میتواند زنجیره تأمین آرد و نان را دچار مشکل کند.
راهکارهای پیشنهادی برای عبور از بحران
سنادیزاده در پایان، چند پیشنهاد برای بهبود شرایط صنعت آرد مطرح کرد که مهمترین آنها عبارتاند از:
آزادسازی تدریجی قیمتها و پرداخت مستقیم یارانه به مردم، اصلاح دستورالعملهای بانکی و کاهش سود تسهیلات برای صنایع آرد،تحویل علیالحساب گندم به کارخانهها و تعیین دوره زمانی برای تسویه هزینه با دولت، بازنگری در سیاستهای حمایتی صنعت آرد و نان
ضرورت بازنگری در سیاستهای صنعت آرد
آنچه از اظهارات فعالان صنعت آرد برمیآید، این است که کارخانههای آرد کشور در شرایطی فعالیت میکنند که از یکسو با افزایش مداوم هزینههای تولید روبهرو هستند و از سوی دیگر، امکان اصلاح درآمد و قیمتگذاری متناسب را ندارند. در چنین شرایطی، ادامه روند فعلی میتواند سرمایهگذاری و پایداری تولید در این صنعت استراتژیک را با چالش جدی مواجه کند.
صنعت آرد ایران اگرچه تاکنون توانسته در شرایط بحرانی، تأمین نان کشور را حفظ کند، اما فعالان این حوزه معتقدند بدون اصلاح سیاستهای حمایتی، تأمین انرژی پایدار و کاهش فشارهای مالی و بانکی، استمرار این پایداری در آینده با دشواری بیشتری همراه خواهد شد.
