لواشک خانگی را می توان با آلو، سیب، هلو، شلیل، زردآلو، آلبالو یا ترکیبی از چند میوه فصل آماده کرد. برای داشتن لواشکی نرم و خوش طعم، میوه ها باید کاملا پخته و یکدست شوند و مایه لواشک نیز با ضخامت مناسب روی سینی پهن شود. در این آموزش از آلو شابلون استفاده می کنیم، اما همین روش پایه برای بسیاری از میوه های گوشتی قابل استفاده است. در ادامه علاوه بر مراحل پخت، روش خشک کردن لواشک در آفتاب، فر و دستگاه خشک کن را نیز توضیح می دهیم.

آموزش لواشک خانگی به صورت خلاصه

برای تهیه لواشک خانگی، میوه های شسته شده را با مقدار کمی آب روی حرارت ملایم می پزیم تا نرم شوند. سپس میوه ها را از صافی عبور می دهیم، نمک و در صورت نیاز شکر اضافه می کنیم و پوره را کمی می جوشانیم تا غلیظ شود. مایه لواشک را با ضخامت یکدست روی سینی می ریزیم و در آفتاب، فر با دمای پایین یا دستگاه خشک کن قرار می دهیم تا سطح آن خشک شود.

مواد لازم برای لواشک

زمان آماده سازی، پخت و خشک کردن

مقدار آب باید به آبدار بودن آلو بستگی داشته باشد. برای آلوهای بسیار رسیده، بهتر است ابتدا یک چهارم لیوان آب اضافه شود؛ زیرا آب زیاد زمان غلیظ شدن و خشک شدن لواشک را افزایش می دهد.

طرز تهیه تهیه لواشک

مرحله اول

برای تهیه لواشک می توانیم از میوه هایی مانند آلو، سیب، هلو، شلیل، زردآلو و آلبالو استفاده کنیم. در این آموزش از آلو شابلون استفاده می کنیم که رنگ و طعم مناسبی به لواشک می دهد. اگر قصد دارید فقط از انواع آلو قرمز، زرد یا سیاه استفاده کنید، مقدار آب و روش آماده کردن میوه در طرز تهیه لواشک آلو به صورت دقیق تر توضیح داده شده است.

مرحله دوم

ابتدا آلوها را داخل آبکش می ریزیم و به خوبی می شوییم، سپس داخل یک قابلمه مناسب می ریزیم و نصف لیوان آب به همراه نصف قاشق چایخوری نمک اضافه می کنیم و روی حرارت قرار می دهیم تا حدود ۱۵ دقیقه آلوها بپزند و نرم شوند.

مرحله سوم

پس از اینکه آلوها به خوبی آب انداختند و ۱۵ دقیقه تمام شد، قابلمه را از روی حرارت بر می داریم و صبر می کنیم تا کمی خنک شود. حالا روی یک قابلمه مناسب یک آبکش قرار می دهیم و آلوها را داخل آبکش می ریزیم.

مرحله چهارم

حالا با دست آلوها را فشار می دهیم تا عصاره آلو داخل قابلمه بریزید و فقط پوست و هسته های آلوها در آبکش باقی بماند. پس از اتمام این کار قابلمه حاوی عصاره آلوها را روی حرارت ملایم قرار می دهیم و مقداری نمک و شکر اضافه می کنیم.

غلظت پوره به نوع میوه بستگی دارد. میوه هایی مانند آلو، هلو و شلیل معمولا آب بیشتری دارند، اما سیب پکتین بیشتری دارد و پس از پخت، مایه منسجم تری ایجاد می کند. به همین دلیل نسبت آب و زمان پخت در طرز تهیه لواشک سیب کمی متفاوت است و نباید مقدار آب این دستور را بدون تغییر برای سیب استفاده کرد.

مرحله پنجم

مقدار شکر سلیقه ای است، اگر دوست دارید طعم لواشک ها ملس باشد بیشتر شکر بریزید. البته می توانید طعم عصاره آلو را بچشید و در صورت نیاز نمک یا شکر بیشتری اضافه کنید. هر چند دقیقه هم کف روی عصاره آلوها را با قاشق جمع کنید و دور بریزید.

برای داشتن لواشکی ترش تر و خوشرنگ تر می توان بخشی از آلو را با آلبالو جایگزین کرد. آلبالو آب بیشتری دارد و هسته های آن نیز باید پیش از پهن کردن مایه کاملا جدا شوند. در طرز تهیه لواشک آلبالو مقدار مواد و روش خشک کردن این میوه به صورت جداگانه توضیح داده شده است.

مرحله ششم

حدود ۳۰ دقیقه که از پخت عصاره آلو گذشت و غلیظ شد آنرا از روی حرارت بر می داریم و کنار می گذاریم تا کمی خنک شود. در ادامه کف یک سینی بزرگ را با سلفون می پوشانیم سپس عصاره آلو را به صورت یکدست کف سینی پخش می کنیم.

اگر لواشک نرم تر دوست دارید، می توانید از ترکیب هلو و شلیل استفاده کنید. این دو میوه پس از پخت پوره لطیفی ایجاد می کنند، اما شیرینی طبیعی آنها بیشتر از آلو است و باید مقدار شکر با توجه به طعم میوه تنظیم شود. نسبت مناسب دو میوه و مراحل آماده سازی آنها در طرز تهیه لواشک هلو و شلیل آمده است.

مرحله هفتم

توجه داشته باشید که قطر مواد را نباید نازک بگیرید چپون بعد از خشک شدن نازک تر هم می شود و اگر خیلی نازک باشد لواشک شما خشک و سفت می شود. حالا سینی را یک یا دو روز در مقابل نور خورشید قرار می دهیم تا لواشک خشک شود.

مرحله هشتم

در صورتی که شرایط قرار دادن لواشک در آفتاب را ندارید می توانید آنرا جلوی باد کولر یا پنکه قرار دهید. اگر می خواهید لواشک را در هوای آزاد خشک کنید حتما یک دستمال توری روی سینی بیندازید تا گرد و خاک و حشرات روی لواشک نریزد.

مدت خشک شدن به نوع میوه، ضخامت مایه و رطوبت محیط بستگی دارد. برای مثال، پوره زردآلوی رسیده بافت نرم و نسبتا غلیظی دارد و اگر بیش از حد در آفتاب بماند، ممکن است سفت و تیره شود. زمان پخت و روش تنظیم طعم این میوه در طرز تهیه لواشک زردآلو به صورت کامل توضیح داده شده است.

مرحله نهم

توجه داشته باشید که حتما لواشک باید به طور کامل خشک شود سپس انرا جمع کنید و برش بزنید. اگر لواشک به طور کامل خشک نشده باشد خیلی سریع کپک می زند و زحمات شما به هدر می رود. در پایان لواشک ها را برش زده و در یخچال نگهداری می کنیم.

خشک کردن لواشک در آفتاب

برای خشک کردن لواشک در آفتاب، سینی را در محلی تمیز و زیر نور مناسب قرار می دهیم و روی آن یک توری نازک می گذاریم تا گرد و خاک و حشرات با مواد تماس نداشته باشند. بسته به شدت آفتاب، رطوبت هوا و ضخامت مایه، خشک شدن لواشک معمولا یک تا چند روز طول می کشد. لواشک زمانی آماده است که سطح آن به دست نچسبد، قسمت میانی آن خیس نباشد و بدون شکستن از سطح زیرین جدا شود.

خشک کردن لواشک در فر

برای تهیه لواشک بدون آفتاب، کف سینی فر را با کاغذ نسوز مناسب می پوشانیم و مایه را با ضخامت حدود ۳ تا ۵ میلی متر روی آن پخش می کنیم. فر را روی کمترین دمای قابل تنظیم، ترجیحا حدود ۶۰ تا ۸۰ درجه سانتیگراد، قرار می دهیم و در فر را کمی باز می گذاریم تا بخار خارج شود. زمان دقیق به دمای فر و ضخامت لواشک بستگی دارد؛ بنابراین باید از چند ساعت بعد، کناره ها و قسمت میانی آن بررسی شود.

خشک کردن با دستگاه میوه خشک کن

مایه لواشک را روی ورق مخصوص دستگاه یا کاغذ مناسب پهن می کنیم و دستگاه را روی دمای حدود ۵۵ تا ۶۰ درجه سانتیگراد قرار می دهیم. ضخامت تمام قسمت ها باید یکسان باشد تا کناره های لواشک زودتر از وسط آن خشک نشوند. زمان خشک شدن با توجه به نوع میوه، مقدار آب پوره و قدرت دستگاه متفاوت است و بهتر است بافت لواشک در طول کار چند بار بررسی شود.

نگهداری لواشک خانگی

پس از خشک شدن، لواشک را کاملا خنک می کنیم و به اندازه دلخواه برش می زنیم. برای جلوگیری از چسبیدن ورقه ها می توان میان آن ها کاغذ نسوز قرار داد. لواشک باید داخل ظرف دربسته و دور از گرما، نور و رطوبت نگهداری شود. برای نگهداری طولانی تر، قرار دادن ظرف در یخچال یا فریزر انتخاب مطمئن تری است. اگر روی لواشک کپک، بوی نامطبوع یا تغییر غیرعادی بافت مشاهده شد، نباید آن را مصرف کرد.

کالری لواشک خانگی

لواشک آلوی تهیه شده با مواد این دستور، در هر ۱۰۰ گرم حدود ۱۸۰ تا ۲۲۰ کالری دارد. مقدار دقیق کالری به میزان شکر و مقدار رطوبتی که هنگام خشک شدن باقی می ماند بستگی دارد. یک تکه ۳۰ گرمی لواشک نیز تقریبا ۵۵ تا ۶۵ کالری دارد. اگر شکر از دستور حذف شود، کالری هر ۱۰۰ گرم لواشک به حدود ۱۵۰ تا ۱۸۰ کالری کاهش پیدا می کند. این اعداد تقریبی هستند؛ زیرا هرچه لواشک خشک تر و فشرده تر باشد، کالری بیشتری در وزن مساوی خواهد داشت.

نکات و مشکلات رایج تهیه لواشک

علت کپک زدن لواشک

مهم ترین علت کپک زدن لواشک باقی ماندن رطوبت در قسمت های میانی آن است. مایه بسیار آبکی، ضخامت زیاد، هوای مرطوب و قرار دادن لواشک گرم در ظرف بسته نیز احتمال کپک را بیشتر می کنند. پیش از جمع کردن لواشک مطمئن شوید هیچ قسمت خیس یا نرم غیرعادی در آن باقی نمانده است و پس از خنک شدن، آن را در ظرف تمیز و دربسته نگهداری کنید.

علت سفت شدن لواشک

لواشک زمانی سفت و شکننده می شود که مایه بیش از حد روی حرارت غلیظ شده باشد، خیلی نازک روی سینی پهن شود یا مدت زیادی در آفتاب و فر بماند. بهتر است ضخامت مایه در تمام قسمت ها یکسان باشد و لواشک زمانی جمع شود که سطح آن خشک شده، اما بافتش هنوز انعطاف دارد و هنگام رول کردن ترک نمی خورد.

علت چسبیدن لواشک

اگر لواشک هنوز رطوبت زیادی داشته باشد، به پلاستیک یا کاغذ زیر آن می چسبد و به صورت یکدست جدا نمی شود. افزودن شکر زیاد نیز می تواند بافت لواشک را چسبناک کند. در این شرایط بهتر است لواشک مدت بیشتری خشک شود و پس از خنک شدن کامل از سطح زیرین جدا شود.

علت تلخ شدن لواشک

تلخی لواشک معمولا به دلیل سوختن پوره، ته گرفتن میوه یا خرد شدن هسته ها هنگام پخت و صاف کردن ایجاد می شود. مایه لواشک را روی حرارت ملایم بپزید و در زمان غلیظ شدن مرتب هم بزنید. هسته میوه هایی مانند هلو، شلیل، زردآلو و سیب نیز بهتر است پیش از پخت جدا شود.

بهترین ترکیب میوه ها برای لواشک

برای تهیه لواشک چند میوه بهتر است میوه های شیرین و ترش را در کنار هم قرار دهیم تا بدون افزودن مقدار زیاد شکر یا آبلیمو، طعم متعادلی ایجاد شود. ترکیب آلو و سیب، آلو و زردآلو، هلو و شلیل یا سیب و آلبالو برای این کار مناسب است. سیب به بافت بهتر لواشک کمک می کند، آلو و آلبالو طعم ترش تری می دهند و هلو، شلیل و زردآلو عطر و شیرینی طبیعی بیشتری دارند.